Publikacje

Studia i Materiały Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki
Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie

Pomysł zainicjowania serii wydawniczej Studia i Materiały Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie zrodził się podczas obchodów jubileuszu 40-lecia Wydziału, w programie których odbyło sie m.in. sympozjum poświecone działalności Pracowni Przenoszenia Malowideł Ściennych. Dlatego też pierwszy tom cyklu – obejmujący rozszerzoną wersje referatów wygłoszonych na konferencji – przyjął tytuł sympozjum: Wybrane problemy i nietypowe rozwiązania w transferze malowidła ściennego (z działalności Pracowni Przenoszenia Malowideł Ściennych) i został wydany w 1992 roku. Kolejne tomy ukazywały się, i nadal są wydawane, w odstępach rocznych, obejmując m.in. dysertacje doktorskie i habilitacyjne pracowników Wydziału, materiały z kolejnych konferencji organizowanych przez tutejszy Wydział i inne wybrane opracowania prezentujące jego dorobek. Inicjatorem powstania serii i jej stałym redaktorem naukowym była przez dwadzieścia lat prof. Maria Ostaszewska. W skład komitetu redakcyjnego wchodził zwykle: dziekan i prodziekan Wydziału oraz kierownicy Katedr. Redaktorem prowadzącym cykl była przez lata Maria Rola, opracowanie graficzne i projekt okładki – Beata Barszczewska-Wojda. Obecnie redakcją naukową serii zajmuje się dr Małgorzata Nowalińska, opracowanie językowe tekstów – Bogdana Kłeczkowa, projekt graficzny – Janusz Gawłowski, opracowanie materiału fotograficznego, skład i łamanie – Jacek Szymański, tłumaczenie na język angielski – Monika Bogdanowska.

Seria ukazuje się w ramach Wydawnictwa Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie.

Pobierz

Prace Magisterskie

Wydawnictwo to zostało pomyślane jako cykliczne, wieńczące każdy rok akademicki. Pierwszy tom Prac Magisterskich podsumowywał rok akademicki 2012/2013, kolejny tom, rok następny.

Do znanej już serii wydawniczej Studia i Materiały… dołączyła pozycja przybliżająca wyniki prac badawczych i konserwatorskich, zrealizowanych w ramach prac magisterskich obronionych w danym roku akademickim. Jest to forma krótkiej prezentacji najistotniejszych elementów każdej z prac, uzupełniona materiałem ilustracyjnym.

Dwujęzyczna, polsko-angielska wersja wydawnictwa pozwala na przedstawienie dokonań Wydziału szerzej, kierując je do zagranicznych ośrodków akademickich kształcących konserwatorów – restauratorów zabytków, konserwatorów praktyków oraz osób sprawujących pieczę nad dziełami sztuki.

Seria ukazuje się w ramach Wydawnictwa Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie.

PRACE MAGISTERSKIE 2012/2013

Pobierz

PRACE MAGISTERSKIE 2013/2014

Pobierz

PRACE MAGISTERSKIE 2014/2015

Pobierz

PRACE MAGISTERSKIE 2015/16

Pobierz

PRACE MAGISTERSKIE  2016/17

Pobierz

 

Hodegetrie Krakowskie 1450-1490, tom II

na_plakat_okladka_hodegetria_t_1_drukUkazał się kolejny tom serii wydawniczej poświęconej fenomenowi powtarzalności wizerunków Matki Boskiej z Dzieciątkiem w typie Hodegetrii Krakowskiej – Hodegetrie Krakowskie 1450–1490 tom II pod redakcją Małgorzaty Schuster-Gawłowskiej i Marty Lempart-Geratowskiej. Autorami tekstów są: Małgorzata Schuster-Gawłowska, Małgorzata Nowalińska, Piotr Łopatkiewicz i Anna Sękowska. W publikacji wykorzystano ponadto niepublikowane opracowania Jerzego Gadomskiego i Heleny Małkiewiczówny.

Wieloletnie badania nad fenomenem powtarzalności typu ikonograficznego w malarstwie małopolskim na przykładzie Hodegetrii Krakowskiej zaowocowały wydaniem w 2015 roku pierwszego zbiorowo opracowanego tomu katalogowego, obejmującego trzynaście znanych dzieł z najwcześniejszego okresu, czyli z lat 1400–1450. Niniejszy tom dotyczy wydzielonego przez autorów dojrzałego i najintensywniejszego okresu wytwórczości i powielania typu, zamkniętego w przybliżonych granicach 1450–1490, i obejmuje łącznie trzydzieści siedem obrazów. Spośród nich znaczną większość można przypisać do jednego z trzech działających w tym okresie warsztatów, wyraźnie wyodrębniających się na tle omawianej twórczości. Katalog, szczegółowo opisujący każdy z obrazów, poprzedza ogólna synteza stylistyczna dzieł z lat 1450–1490 oraz analiza techniki i technologii wykonania.

Hodegetrie Krakowskie 1490–1550, tom III

Zgodnie z sugestią prof. Jerzego Gadomskiego, którą przedstawił w 2014 roku, trzeci tom serii wydawniczej zamyka okres najbardziej obfitujący w przedstawienia Hodegetrii Krakowskich. Wyznacza go schyłek gotyku, w którym wyraźnie zaczynają się pojawiać nowe tendencje, łącznie ze zmianą w typie ikonograficznym, obserwowaną już pod koniec XV stulecia. Profesor, kreśląc ramy czasowe, pozostawił swobodę w ostatecznym ich wyborze, mając na uwadze informacje, których mogą dostarczyć prace konserwatorskie i towarzyszące im badania technologiczne.
W niniejszym tomie opisano dwadzieścia dziewięć obrazów – w uprzednio przyjętej konwencji, czyli z wykorzystaniem wszelkich dostępnych źródeł informacji: zapisów archiwalnych, wyników prac konserwatorskich oraz efektów badań analitycznych. Mają one wpływ na systematyzowanie wizerunków, zmierzające do wyodrębnienia – jak czyniono to w tomie drugim – warsztatów wytwórczych. Ponadto otrzymujemy pełną informację o dziełach, które do naszych czasów zachowały się w różnym stopniu. Publikację rozpoczyna synteza dr. Piotra Łopatkiewicza, w której zwraca uwagę na stopniowy spadek zapotrzebowania na wizerunki Hodegetrii Krakowskich. Ich wytwórcy nadal używali szablonów – odnajdywane znaczące podobieństwa nie pozostawiają wątpliwości. Ponadto autor zwraca uwagę na nieznaczne modyfikacje ikonograficzne, które w tym czasie pojawiły się po raz pierwszy – wskazuje ich źródła i znaczenie formalne. Nie wyklucza również, iż wizerunki Hodegetrii Krakowskich mogły powstawać poza krakowskimi warsztatami.
Niezwykle istotne jest wskazanie przez Piotra Łopatkiewicza i prof. Małgorzatę Schuster-Gawłowską – autorkę analizy techniki i technologii zawartej w niniejszym tomie i jednocześnie koordynatorkę badań – kolejnych warsztatów wytwórczych. Wskazanie podobieństw pomiędzy poszczególnymi dziełami i ostateczne ich pogrupowanie było przedmiotem wielu dyskusji. Uczestniczyli w nich, poza wspomnianymi autorami, pozostali członkowie zespołu: dr hab. Anna Sękowska i dr Małgorzata Nowalińska, dr hab. Marta Lempart-Geratowska, a wcześniej nieżyjący prof. Jerzy Gadomski i Helena Małkiewiczówna.
Na szczególną uwagę w niniejszym tomie zasługują dwa teksty, które poprzedzają katalog zachowanych wizerunków Hodegetrii Krakowskich. Dr Jarosław Adamowicz wiąże jeden z warsztatów Hodegetrii Krakowskich – „Mistrza Matki Boskiej z Kamieńca Podolskiego” – z warsztatem Mistrza Rodziny Marii, który już wcześniej został określony przez prof. Gadomskiego.
Znakomita synteza dr Magdaleny Piwockiej dotyczy malowanych broszy na wizerunkach Hodegetrii Krakowskich. To elementy niezwykle ważne, od samego początku badań fenomenu powtarzalności tego wzoru ikonograficznego zawsze szczegółowo opisywane i analizowane. Autorka bada wszystkie przypadki: poczynając od najwcześniejszych, mających formę płaskich figur geometrycznych, czasami trójwymiarowych a w schyłkowych latach gotyku kulistą lub owalną, a nawet nawiązującą już do wczesnego renesansu.
Najważniejszą część publikacji stanowi katalog dwudziestu dziewięciu dzieł, które powstały w latach 1490–1550. Opracowania są obszerne, oparte na materiałach archiwalnych pochodzących z kwerend, dokumentacji konserwatorskiej i wnioskach z badań przygotowanych jeszcze przez prof. Gadomskiego. Ich autorami są: prof. Małgorzata Schuster-Gawłowska, dr Małgorzata Nowalińska, dr hab. Anna Sękowska oraz dr Piotr Łopatkiewicz.

Niniejszy tom dedykowany jest pamięci prof. Józefa Edwarda Dutkiewicza.

 

Mistrz Rodziny Marii. Dzieła malarstwa tablicowego jednego z krakowskich warsztatów cechowych przełomu XV i XVI wieku

Publikacja Jarosława Adamowicza Mistrz Rodziny Marii. Dzieła malarstwa tablicowego jednego z krakowskich warsztatów cechowych przełomu XV i XVI wieku, wydana w roku 2019 przez Wydawnictwo Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, jest pierwszym tego typu tak rozbudowanym opracowaniem poświęconym jednemu twórcy małopolskiego malarstwa tablicowego okresu średniowiecza – nieznanemu z imienia i nazwiska malarzowi, prowadzącemu działalność artystyczną na przełomie XV i XVI wieku i jego warsztatowi.

Autor opracowania podjął próbę zebrania dzieł dotychczas przypisywanych Mistrzowi – wykonanych jego ręką lub z jego udziałem, przeprowadzając dogłębną analizę każdego z nich. Podstawę stanowiły najnowsze metody badawcze, interdyscyplinarne analizy, obejmujące odległe dziedziny nauk ścisłych i humanistycznych, poszerzone o cenne spostrzeżenia konserwatora dzieł sztuki. Zestawienie szczegółowo rozpoznanej techniki i technologii wykonania każdego z prezentowanych obrazów  pozwoliło na wyodrębnienie manier twórczych Mistrza i jego uczniów i wskazanie wartości charakterystycznych dla dzieł pochodzących z jego warsztatu. Ta niezwykle wyczerpująca i kompleksowa monografia, wieńcząca wieloletnie badania autora, stanowi kluczową pozycję dla badaczy sztuki średniowiecznej.

 

O sztuce kopiowania. Studia inspirowane badaniami powtarzalności przedstawień Hodegetrii Krakowskich 1400–1550. On the Art of Copying. Studies Inspired by Research on the Repeatability of Cracovian Hodegetria 1400–1550

Ukazała się książka autorstwa Małgorzaty Nowalińskiej pt. O sztuce kopiowania. Studia inspirowane badaniami powtarzalności przedstawień Hodegetrii Krakowskich 1400–1550. On the Art of Copying. Studies Inspired by Research on the Repeatability of Cracovian Hodegetria 1400–1550,  która stanowi rozprawę habilitacyjną autorki. Publikacja dotyczy zjawiska wykonywania kopii w malarstwie tablicowym XV i XVI wieku, zarówno w warsztatach małopolskich seryjnie powielających przedstawienie Matki Boskiej z Dzieciątkiem w typie Hodegetrii Krakowskiej, jak i ośrodkach twórczych spoza granic Królestwa Polskiego.

Autorka opisuje przyczyny powstawania kopii, uwzględniając przy tym uwarunkowania społeczno-kulturowe – sposób kształcenia ówczesnych rzemieślników, działalność cechów, postrzeganie i rozumienie kopii w średniowieczu, przybliża techniczne metody wytwarzania repetycji, analizuje materiały jakimi dysponowały średniowieczne i wczesnorenesansowe warsztaty, bada sposoby mechanicznego przenoszenia rysunku. Niezwykle starannie przygotowana praca jest ważną pozycją dla badaczy malarstwa tablicowego XV i XVI wieku.